Hoe zorg je goed voor jezelf in de Herfst & Winter? – Vata-tijd

Het is koud buiten, het stormt, het is de tijd van sjaals, handschoenen en stamppotten en je wilt het liefst met een goed boek en een deken voor de open haard zitten met een lekkere mok gemberthee. Ook heb je behoefte om langer te slapen. Dan heb ik goed nieuws voor je. Dat is precies wat jouw lichaam nu nodig heeft. De natuur keert naar binnen en je hebt de neiging hetzelfde te doen; om letterlijk en figuurlijk naar binnen te keren. Luister daar naar.

Maar de werkelijkheid is vaak anders; juist in december moeten we Sinterklaas surprises & gedichten maken en kerstinkopen doen. Het is dan ook niet raar dat we ons moe voelen en verkouden worden. Yoga & ayurveda kan je helpen de balans te herstellen.

Herfst & winter = Vata-tijd

Volgens de ayurveda is de herfst- en winter, de tijd van vata, waarin de elementen ether en lucht actief zijn. Volgens de in Nederland levende ayurvedisch arts Dr. A. Mehta is het in Nederland Vata-tijd van eind september t/m eind maart, ruim zes maanden dus.AyurvedaSeizoenen

In de herfst-/wintertijd van je leven?

Als je in de herfst- en wintertijd van je leven bent, een senior zogezegd, zit je ook in de ‘vata-tijd’ van je leven. Bij jou zijn de elementen ether en lucht dan ook meer actief. De onderstaande adviezen gelden dan voor jou als leidraad het hele jaar door. Lees ook onze tips en oefeningen voor  55-plussers.  Als senior zullen bepaalde klachten waarschijnlijk meer opspelen in de herfst en winter (dubbel vata), bijvoorbeeld artrose.

Vata-tijd

Tussen 2.00 – 6.00 uur en 14.00 – 18.00 uur is er ook sprake van vata toename. Een goed moment om dan bijvoorbeeld de vata-verlagende yoga-oefeningen te doen in deze blog.AyurvedaDagindeling

Vata verlagen

Als er bij jou sprake is van te veel vata, kun je klachten krijgen zoals, een droge huid, piekeren, slapeloosheid, het koud hebben of een slechte doorbloeding, vermoeidheid, een lage weerstand, pijn in je botten en onderrug, je down voelen, rusteloosheid, en een opgeblazen gevoel. Zoals eerder gezegd wordt een te veel aan vata veroorzaakt door een te veel aan ether en lucht. Door het tegenovergestelde; de elementen vuur, water en aarde, kun je jezelf weer in balans brengen. Onderstaande thema’s:

  1. yoga-oefeningen (klik op de link)
  2. voeding
  3. levensstijl

zijn allemaal vuur, water en aarde verhogend en helpen je om de herfst- en wintertijd goed door te komen.

 

2. Voeding

Als vuistregel geldt; eet en drink zoveel mogelijk alles warm. Drink in plaats van koud water, warm water of theewater zonder thee. Probeer als het mogelijk is zelfs fruit licht te verwarmen. Je mag in deze tijd van het jaar wat meer oliën en vetten gebruiken, zoals olijfolie, sesamolie en ghee. Het is niet waar dat je van vetten dik zou worden. Vitamine D is in vet oplosbaar en bij vetarm eten kan er in de koude maanden met minder zon, een vitamine D-tekort ontstaan. Bovendien bestaan je hersenen voor het grootste gedeelte uit vet en hou je ze gezond door bijvoorbeeld vette vis, olijfolie en noten te eten.

Ontbijt

Wat dacht je van warme havermoutpap, met warme stukjes appel/vijg, kaneel en honing? Een tosti met bruin brood en kaas is ook lekker warm.

Lunch

Bijvoorbeeld warme soep: snert, groentesoep (b.v. courgette met venkel), linzensoep, rodebietensoep, pompoensoep met verwarmende kruiden.

Avondeten

Echte comfort food voor in de winter vind ik pasta, met tomatensaus, tonijn, olijfolie en Italiaanse tuinkruiden. Of een ratatouille met courgette, aubergine en tomaat. Onze Hollandse hutspot het liefst met zoete-aardappel, of een heerlijke Indiase verwarmende curry (met kurkuma, korianderzaad, komijnzaad, fenegriekzaad en knoflook) met rijst en kip.

Je zou denken dat onze oer-Hollandse stamppotten ook goed zouden zijn. Het is natuurlijk echte winterkost, maar volgens de Ayurveda zijn niet alle stamppotten geschikt bij een verhoogde vata omdat koolsoorten vata verhogend zijn. Dus hutspot kan wel en boerenkool stamppot liever niet. Het goede nieuws? Als het kapha-tijd is (dat start eind maart) kun je wel weer kolen eten en ze zijn goed houdbaar in de winter.

Je mag het avondeten en de lunch ook omdraaien, met andere woorden dat je de grootste maaltijd tijdens de lunch eet. Je spijsverteringsvuur is dan op zijn sterkst. En ’s avonds kun je dan een kleinere portie van dezelfde lunchmaaltijd eten als je dat wilt.

Aanbevolen

  • groenten: courgette, aubergine, tomaat, bieten, aardappelen, zoete aardappelen, avocado’s, pompoen, wortelen, gekookte uien en rabarber (geen kolen)
  • vruchten: mango, meloen, zoete druif, abrikoos, kiwi, citroen, bosbes, perzik, nectarine, ananas, pruim, vijg, dadel en kokosnoot
  • granen: tarwe, rijst, haver
  • peulvruchten: alle (behalve mungdaal zonder vlies)
  • vlees/vis: alles (behalve koe, lam en varken)
  • vetten: mosterd-, olijf-, sesam-, soja-, maiskiem-, lijnzaad-, amandelolie en ghee
  • zuivel: alle
  • kruiden: gember, komijn, kaneel,  kerrie, knoflook, venkel, geelwortel, asafoetida, kruidnagel, koriander
  • smaakstoffen: zuur, zout, zoet (geen geraffineerde suikers en zoetstoffen)

herfst3

 

3. Levensstijl

Vata is beweeglijk en onrustig, om vata in balans te brengen heb je baat bij rust & regelmaat. Eet dus op dezelfde tijdstippen en eet rustig en met aandacht, zonder te lezen,  en zonder op je smartphone of naar t.v. te kijken. Doe je yoga op hetzelfde tijdstip en voeg er een bepaalde routine aan toe, een bepaalde reeks van oefeningen die je een paar weken herhaalt, zoals de Egyptische Zonnegroet.

Als vata uit balans is kun je last krijgen van piekeren, wantrouwen, depressie, zelfmedelijden en angsten. Een vrolijk liedje als ‘Hakuna Matata’, van de ‘Lion King’ is dan voor mij een goed ‘medicijn’:

It means no worries
For the rest of your days
It’s our problem-free philosophy
Hakuna Matata!

Mindfulness

Multitasking helpt je niet om Vata in balans te brengen. Mindfulness oefeningen kunnen je wel helpen. Hieronder wat eet-oefeningen:

  • leg alle afleiding weg, maak de tafel waar aan je eet vrij met hooguit een kaarsje en wat bloemen. Geen muziek.
  • hoe ziet het eten eruit op je bord, welke kleuren zijn aanwezig?
  • maak al je handelingen 10x zo langzaam, alsof je in slow motion je eten naar je toe brengt. Leg ook af en toe je bestek even neer.
  • sluit even je ogen: wat proef je? wat is de structuur van het voedsel?
  • hoe lang kun je kauwen voordat het eten vloeibaar wordt en je het eten bij wijze van spreken kunt ‘drinken’?
  • als je het eten doorslikt, tot hoe ver kun je het voedsel dan volgen tot in je maag?
  • heb je het gevoel dat dit het eten is dat jouw lichaam op dit moment nodig heeft? Of protesteert je lichaam op een subtiele manier?
  • Vind je het eten lekker?
  • Is het eten verwarmend of verkoelend?
  • Wat valt je nog meer op?

Orange-Mandala-FinalOp dezelfde manier kun je ook thee drinken; heel bewust alsof het een Japanse thee-ceremonie is. Of jezelf met aandacht kleden voor de dag. Welke kleuren heb je vandaag nodig om je te ondersteunen? Welk materiaal vind je fijn? In welke kleding zul je je vandaag prettig voelen? Andere vormen van mindfulness oefeningen zijn: vissen, borduren, breien, spinnen, kruiswoordpuzzels maken en mandala’s tekenen. Ook onderstaande massages zijn heel geschikt om mindful uit te voeren.

Massage & voetmassage

Het is een goed idee om je voor het douchen in te smeren met warme sesamolie. Sesamolie is van nature al verwarmend, maar als je het ‘au bain maire’ verwarmt is dat een weldaad voor je lichaam. Het helpt goed bij een droge huid en de sesamolie werkt rustgevend op het zenuwstelsel. Laat het een kwartier intrekken en ga daarna onder de douche staan. Ook goed om te doen vóór het slapen gaan.

Ook kun je een volledige ayurvedische lichaamsmassage boeken bij een ayurvedische masseur. Die kan de olie die je nodig hebt op dat moment helemaal voor je afstemmen.

Om uit je hoofd te komen is het een goed idee om je voeten warm te houden en ze te masseren. Dit kan met maar ook zonder olie. Gebruik langzame strijkbewegingen en blijf met je aandacht bij je voeten. Dit is ook een goede tijd van het jaar om naar een pedicure te gaan of een voetreflex massage te boeken.

Tempo

Probeer in een rustiger tempo te leven. Doe de dingen die je doet met aandacht. Als je loopt, wikkel dan goed je voeten af, breng je aandacht naar je voeten en loop rustig.

Goede bewegingsvormen zijn wandelen, fietsen, tuinieren, yoga, tai chi en dansen.

Kun je ook wat dingen uit je agenda schrappen? Ook is het goed om bij een vata-verhoging minder te reizen in ieder geval geen grote afstanden af te leggen. Ook vliegen is vata-verhogend.

Slapen

Als vata uit balans is, is er grote kans dat je slaapproblemen hebt. Klik hier voor mijn yoga-oefeningen en tips om lekker te slapen. Probeer in ieder geval na 20.00 uur geen t.v. meer te kijken, en de  computer, tablet of smartphone ook met rust te laten. Neem een warme kruik mee naar bed en plaats die bij je voeten.

Als je in de ‘vata-leeftijd’ komt, is het een goed idee om ’s middags een siësta in te lassen. Een middagdutje schijnt één van de redenen te zijn dat mensen in de blauwe zones lang leven en gezond oud worden.

Kleuren

zorg in de winter voor verwarmende kleuren zoals rood, oranje en okergeel. Bijvoorbeeld kussens en kaarsen in deze kleuren in je huiskamer en een vrolijke sjaal.

 

Onze Herfst- & Winter activiteiten

Fotografie van de yoga en ayurvedische massage door Monique van Zeijl Fotografie

Illustraties Anouk Arntz Ontwerp & Illustratie

 

 

Advertenties

Een gedachte over “Hoe zorg je goed voor jezelf in de Herfst & Winter? – Vata-tijd

  1. Wat een heerlijk artikel.
    Xxx
    Monique

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close